Langzaam sukkelt de veerpont over de Allerheiligenbaai richting Salvador en zien we dat de oude stad, Pelourinho, gebouwd is op een steile heuvel. Barokke kerken torenen boven de gekleurde huizen van deze levendige wijk. Het havenkwartier ligt in een lager gedeelte van de stad en is bereikbaar met een antieke lift. Aan de horizon krabben hoge flatgebouwen aan de wolken.

Peter stuurt de Toyota behendig door het chaotische verkeer naar de andere kant van deze gigantische stad. Daar vinden we een rustige plek op de stadscamping voor overlanders, met gezellige medereizigers. Salvador is niet een stad om een beetje argeloos in te verdwalen, maar het oude toeristische deel van de stad is veilig, mede door de politie die er overal rondloopt.

Ook bezoeken we het huis van de beroemde Braziliaanse schrijver Jorge Amado, nu een museum, van wie ik zojuist het boek “ captains of the sand” heb gelezen. Het boek vertelt hoe een groep verwilderde straatkinderen tussen 7 tot 16 jaar onder leiding van de vijftienjarige  Pedro Bala ( ‘Kogel’) door  list, diefstal en bedrog overleeft in een verlaten loods aan het strand van Salvador. Amado beschrijft  hun avonturen, diefstallen en escapades tegen de rijken. Ze zijn een plaag voor de stad en zijn de wrede en corrupte autoriteiten telkens te snel af. De schrijver, pas 23 toen hij het schreef, moet nog een beetje op stoom komen, maar door de manier waarop Amado de jongens en de harde realiteit waarin zij leven beschrijft ga je beslist sympathie voor ze voelen.

Deze keer bezoeken we Salvador met een speciale missie. We willen het werk van de Italiaans-Braziliaanse architect  Lina Bo Bardi bekijken die overal in de stad haar sporen heeft achtergelaten. In Sao Paulo bezochten we het glazen huis waarin zij woonde en het MASP, het iconische museum van moderne kunst, dat zij ontwierp. We hopen als we terug zijn in Sao Paulo ook een oude fabriek  te kunnen bekijken die zij omtoverde in een cultureel- en sportcentrum. Haar modernistische huis verstopt in een jungle middenin de stad maakt me nieuwsgierig naar de rest van haar werk en zo vind ik steeds een nieuw draadje om te volgen, waardoor ik me blijf verwonderen en nieuwe dingen leer.

Lina Bo Bardi wordt wel Brazilië’s best bewaarde geheim genoemd. Tijdens haar leven (1914-1992) krijgt zij weinig internationale erkenning, pas na 2010 ontstaat er een inhaalbeweging, met verschillende tentoonstellingen en boeken over haar werk.

Lina woont tussen 1958 en 1963 in Salvador, een van de armste Braziliaanse steden met misschien wel de grootste Afro-Braziliaanse populatie. Zij dompelt er zich onder in de inheemse cultuur en ontwikkelt een visie die bestaat uit een samengaan van modernistische en traditionele architectuur, een combinatie van innovatie en behoud van culturele tradities.

Ze verdiept zich in de lokale ambachten en combineert het gebruik van staal, beton, glas met natuurlijke materialen zoals  keien, hout en riet en de imperfectie van het handgemaakte.

Wij bezoeken het MAM-BA, het museum voor populaire volkskunst van Bahia, gehuisvest in een 16e eeuws koloniaal gebouw dat zij restaureerde. Het terrein bestond voorheen uit een oude suikerriet- molen, een woning, een kapel en vertrekken voor de tot slaaf gemaakten. Het is prachtig hoe Lina het erfgoed, zoals oude wasbakken en de rails van de lorries waarop de suiker werd vervoerd, in beton giet en met simpele rode vlakken benadrukt. Toch is het geen gestolde geschiedenis waar we doorheen lopen maar een modern gebouw met open hoge expositieruimtes met daarin haar monumentale houten trap. De manier waarop Lina de essentie van een gebouw bewaart en al het overbodige weglaat vind ik geweldig. Als liefhebster van textiel val ik met mijn neus in de boter want er worden doeken tentoongesteld gedrukt met Braziliaans- Afrikaanse prints van Goya Lopez, een kunstenares uit Salvador.

Bo Bardi is een periode de directeur van het museum en cureert enkele tentoonstellingen. Ze heeft een zwak voor volkskunst, gemaakt door gewone mensen in Bahia en wil die verheffen tot echte kunst.  Het MAM-BA heeft nu een Bo Bardi -zaal met deze schatten waar de creativiteit vanaf spat en waarvan de schoonheid zit in de vereenvoudiging.

Ook bezoeken we het Casa do Benin, een cultureel centrum met de focus op de Afrikaanse diaspora. Benin is het land waar de Hollanders in de 17e eeuw heel veel mensen van hun vrijheid beroofden om ze naar Salvador te verschepen om daar gedwongen op de suikerplantages te werken. Lina gebruikt hier veel beton, zie de prachtige trap, en laat zien hoe muren van geribbelde golfplaten er fantastisch uit kunnen zien. Pilaren bekleedt ze met gevlochten riet en op de binnenplaats creëert ze een ontmoetingscentrum in de vorm van een traditionele hut. De tafel en stoelen die ze daarvoor ontwerpt zijn van een minimalistische schoonheid die tijdloos is.

Het is helaas onmogelijk om alles te laten zien wat Lina In Salvador ontwierp en restaureerde, veel is op het moment van ons bezoek gesloten wegens renovatie. Ik heb steeds meer bewondering gekregen voor deze eigenzinnige getalenteerde vrouw die zoveel moois heeft achtergelaten.